Mụn nhọt - Đinh râu

I. Đại cương

- Mụn nhọt là một túi mủ được hình thành sau một quá trình viêm nhiễm cục bộ, tổ chức tổn thương thường là cơ hoặc phần mềm dưới da.

- Vi khuẩn gây bệnh thường là tụ cầu hoặc liên cầu khuẩn, độc tố vi khuẩn gây hoại tử tế bào và các tổ chức xung quanh ổ nhiễm khuẩn.

- Nếu phát hiện và xử trí sớm có thể ngăn chặn sự hình thành mụn nhọt.

II. Triệu chứng.

Mụn nhọt diễn biến qua 2 giai đoạn:

1. Giai đoạn viêm tấy.

a. Tại chỗ: xuất hiện sưng, nóng, đỏ, đau.

 + Sưng: quanh ổ viêm sưng nề, ấn có cảm giác căng (do thoát huyết tương).

+ Nóng: nhiệt độ tại chỗ tăng hơn da lành (do giãn mạch và tăng chuyển hoá).

+ Đỏ: tại chỗ viêm màu đỏ tím có khi lan rộng ra xung quanh (do giãn mạch, máu đến nhiều).

+ Đau: đau nhức nhiều tại ổ viêm (do phù nề chèn ép và độc tố của vi khuẩn tác động lên thần kinh).

b. Toàn thân:

Sốt vừa hoặc sốt cao tuỳ theo ổ viêm lớn hai nhỏ: nhức đầu, mệt mỏi, chán ăn.

c. Xét nghiệm máu: bạch cầu tăng, bạch cầu đa nhân trung tính tăng.

2. Giai đoạn làm mủ.

a. Tại chỗ: giảm đau hơn, ổ viêm màu đỏ sẫm, giữa ổ viêm mềm, ấn lõm, khi ấn thấy màu sắc da thay đổi, bỏ tay ra một lúc sau mới trở lại như cũ.

b. Toàn thân: sốt nhẹ.

III. điều trị

1. Giai đoạn viêm tấy:

- Tiêm kháng sinh: Penixilin    x  2 triệu UI/24h.

                                    Ampixilin  x  2g/24h.

- Phong bế Novocain 0,25% quanh vùng viêm.

- Chườm ấm hoặc chườm lạnh.

2. Giai đoạn làm mủ.

- Rạch tháo mủ, đặt dẫn lưu.

- Thay băng hàng ngày.

- Kháng sinh uống hoặc tiêm.

Chú ý khi rạch: rạch theo thớ cơ, không cắt ngang cơ, không làm tổn thương mạch máu thần kinh.

B. đinh râu

I. Đại cư­ơng.

- Đinh râu là những tr­ường hợp nhiễm khuẩn vùng mặt nhất là quanh miệng, môi trên và cằm.

- Nguyên nhân do tụ cầu vàng có độc tố cao, khi nặn trứng cá non không đảm bảo vô khuẩn, hoặc có khi tự nhiên thấy mọc lên mụn nhọt ở vùng này.

- Đinh râu có thể gây biến chứng lan vào các xoang mặt, gây tắc mạch não, tổn th­ương thần kinh số VII, nhiễm khuẩn huyết rất nguy hiểm.

II. Triệu chứng.

1. Tại chỗ.

- Thấy có mụn nhọt nhỏ mọc lên ở vùng mặt hàm, có thể thấy xuất hiện sau khi nặn trứng cá một vài ngày.

- Đau nhức ngày càng tăng.

- Vùng mặt s­ưng nề tấy đỏ ngày càng tăng, tiến triển rất nhanh, có khi không há đư­ợc miệng vì đau.

2. Toàn thân.

Sốt cao 39- 40⁰C, có khi rét run, nhức đầu, mệt mỏi, nôn mửa, khó nhai nuốt khi ăn, nặng có thể co giật.

3.  Xét nghiệm máu: số l­ượng bạch cầu tăng, tỉ lệ đa nhân trung tính tăng.

III. Biến chứng.

1. Viêm lan vào các xoang tĩnh mạch mặt.

    2. Có thể gây nhiễm khuẩn huyết.

Những biến chứng trên ít gặp nh­ng rất nguy hiểm nên cần đề phòng và theo dõi chặt chẽ diễn biến của đinh râu.

IV. Điều trị - Dự phòng.

1. Dự phòng.

- Giữ vệ sinh vùng mặt.

- Khi có mụn nhọt, trứng cá ở mặt nhất là quanh miệng không đ­ược nặn bóp non.

- Khi sây sát da vùng mặt, quanh miệng phải bôi thuốc sát khuẩn.

2. Điều trị.

- Phát hiện sớm dùng kháng sinh đư­ờng uống hoặc tiêm

+ Penixilin 2 triệu đơn vị /24h. Tiêm bắp thịt, thử phản ứng trước khi tiêm

+ Hoặc Ampixilin 1g x 2 lọ/24h. Tiêm bắp thịt, thử phản ứng trước khi tiêm

- Khi có mủ rõ rệt: chích nặn mủ.